Γράφει η Σταυρούλα Τζίμου,

Η σειρά που δικαίως καθήλωσε εκατομμύρια ανθρώπους για τους σωστούς λόγους. Δεν είναι απλώς μια αστυνομική μίνι-σειρά, είναι μια ψυχολογική και κοινωνική τοιχογραφία μιας σύγχρονης τραγωδίας. Μέσα από την αδυσώπητη ρεαλιστική κινηματογράφηση και τη στιβαρή αφήγηση, βουτά βαθιά στην καρδιά των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι νέοι σήμερα — και στα ερωτήματα που φοβόμαστε να θέσουμε.

  Η αστυνομία εισβάλλει ξημερώματα στο σπίτι της οικογένειας Miller και συλλαμβάνει τον 13χρονο Jamie Miller (Owen Cooper), κατηγορούμενο για τον φόνο της συμμαθήτριάς του, Katie Leonard.  Ο σκηνοθέτης υιοθετεί την τεχνική one shot σε κάθε επεισόδιο, δίνοντας μια αίσθηση αμεσότητας, ρεαλισμού και έντασης. Τα γεγονότα εκτυλίσσονται ζωντανά. Κάθε επεισόδιο έχει δική του θεματική και δικό του συνεχόμενο μονοπλάνο. Τα πλάνα συχνά ξεκινούν από ουδέτερη θέση και εισέρχονται σταδιακά μέσα στη δράση, χτίζοντας συναισθηματική κορύφωση χωρίς παύσεις. Η τεχνική αυτή συνδέεται με το θέμα: όπως ο θεατής είναι “εγκλωβισμένος” σε ένα συνεχές, έτσι και οι χαρακτήρες είναι εγκλωβισμένοι στις συνθήκες της ζωής τους. Η μοναδική τεχνοτροπία εικόνας και αφήγησης και oi συγκλονιστικές ερμηνείες των ηθοποιών μας ανάγκασαν όλους να ζήσουμε την τραγωδία
μαζί.

  Κάπως έτσι βίαια και απρόσμενα ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια ρεαλιστική απεικόνιση της εφηβείας και ένα σενάριο που δεν υποτιμά το κοινό. Θέματα όπως οι σχέσεις, η φιλία, το άγχος, η σεξουαλικότητα, ο εκφοβισμός, η οικογένεια και η ταυτότητα παρουσιάζονται με αυθεντικότητα. Οι έφηβοι θεατές αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στους χαρακτήρες και τις καταστάσεις, την ώρα που οι ενήλικοι παρακολουθούν τα διλήμματα που ίδιοι αντιμετώπισαν στην ηλικία αυτή, ενώ παράλληλα κατανοούν και ταυτίζονται και με τους γονείς του δράστη. Η σειρά Adolescence συνδέεται βαθιά και μεθοδικά με το φαινόμενο της εφηβικής βίας, όχι μόνο μέσα από την πλοκή της (ένας έφηβος κατηγορείται για φόνο), αλλά κυρίως μέσα από τη θεματική της εστίαση στις ρίζες, τις μορφές και τις αιτίες της βίας στους νέους. Δεν μας ενδιαφέρει ποιος είναι ο δολοφόνος, αλλά τι τον οδήγησε εκεί.

«Δεν είναι τέρας. Είναι προϊόν ενός κόσμου που δεν τον προστάτεψε», λέει
χαρακτηριστικά η ψυχολόγος.

Και έχει απόλυτο δίκιο.

  Ο ήρωας βιώνει αποξένωση στο σχολείο, έντονη πίεση από τους συνομήλικούς του και πλήρη έλλειψη υγιούς συναισθηματικής έκφρασης, ενώ σταδιακά επηρεάζεται από τοξικά ανδρικά πρότυπα και ρητορικές μίσους που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα στο διαδίκτυο. Η βία μετατοπίζεται από το εμφανές στο υποδόριο. Μέσα από λεκτική κακοποίηση στο σχολείο, εκφοβισμό στα social media, emojis που υπονοούν χλευασμό, ψυχολογική πίεση και αυτο-απόρριψη, βλέπουμε πώς η βία λειτουργεί σιωπηλά και διαβρωτικά.

Ακόμα πιο ανησυχητική ωστόσο είναι η σιωπή των ενηλίκων, που δεν βλέπουν ή επιλέγουν να αγνοήσουν τα προειδοποιητικά σημάδια. Η βία στους εφήβους δεν είναι απλώς το ξέσπασμα μιας στιγμής, αλλά ένα ολόκληρο σύστημα λέξεων, σιωπών και ψηφιακών παρεμβάσεων που χτίζει σιγά σιγά την κατάρρευση.

Τελικά ποιος ευθύνεται πραγματικά; Ο δράστης ή όσα τον οδήγησαν στο έγκλημα;

  Ένα κρίσιμο κοινωνικό φαινόμενο που συχνά υποβαθμίζεται, η σχέση ανάμεσα στη τοξική αρρενωπότητα και την εφηβική βία. Η σειρά Adolescence δεν βλέπει τη βία ως μεμονωμένο, αρρωστημένο φαινόμενο, αλλά ως το αποτέλεσμα κοινωνικών προσδοκιών που μαθαίνουν στα αγόρια να μη νιώθουν, να μη μιλούν και να επιβάλλονται για να επιβιώσουν. Η επίδραση των διαδικτυακών προτύπων – όπως βίντεο που προωθούν την κυριαρχική, επιθετική “αντρίλα” – δείχνει ότι η βία δεν είναι απλώς προσωπική επιλογή, αλλά ιδεολογικά τροφοδοτούμενη και κανονικοποιημένη μέσα από τη σύγχρονη ψηφιακή κουλτούρα. Μαθαίνουν να μισούν ό,τι θεωρούν αδύναμο ή θηλυκό. Ο Jamie έχει επηρεαστεί και αυτός από διαδικτυακά που ενισχύουν την ανδρική κυριαρχία και «αντικειμενοποιούν» τα κορίτσια — αυτό δεν δικαιολογεί τη βία, αλλά δείχνει πώς φυτεύεται και καλλιεργείται. Δεν έμαθε να αγαπάει και να σέβεται, αλλά να επιβάλλεται.
Δεν έμαθε να εξωτερικεύει τα συναισθήματά του, αλλά να τα καταπνίγει και να τα αποφεύγει. Δεν έμαθε ότι η φύση και το μεγαλείο του ανθρώπου, η πραγματική του δύναμη του βρίσκεται στην ικανότητα να είναι ευάλωτος.

Η οικογένεια πού βρίσκεται όλον αυτόν το καιρό;

  Η συναισθηματική απουσία των γονέων, ακόμη κι όταν είναι φυσικά παρόντες, αποτελεί έναν από τους πιο θεμελιώδεις παράγοντες στη δημιουργία ενός εσωτερικά διαταραγμένου εφήβου. Στον Jamie, βλέπουμε γονείς που δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν, να ακούσουν ή να διακρίνουν τις αλλαγές στο παιδί τους. Αυτή η απόσταση δεν προκαλεί άμεσα τη βία, αλλά στερεί από το παιδί το πλαίσιο ασφάλειας και
ενσυναίσθησης που θα μπορούσε να το σταθεροποιήσει.

Μήπως αυτό το περιβάλλον σας θυμίζει κάτι;

Το σχολείο και η κοινωνία πού βρίσκονται όλον αυτόν το καιρό;

  Η ανοχή ή η αδιαφορία απέναντι στον εκφοβισμό στο σχολείο δείχνει ότι το σύστημα δεν προστατεύει τα ευάλωτα παιδιά, ούτε θέτει σαφή όρια στη βίαιη συμπεριφορά. Ο Jamie εκτίθεται σε χλευασμούς, περιθωριοποίηση και επιθέσεις, χωρίς κανένας ενήλικος να παρεμβαίνει ουσιαστικά. Όλοι παρακολουθούν από μακριά, όλοι ξέρουν και όλοι προσπερνούν. Το μήνυμα που λαμβάνει σαφές, «ο κόσμος είναι σκληρός και είσαι μόνος σου», μια πεποίθηση που τροφοδοτεί το αίσθημα θυμού και εκδίκησης. Η κοινωνία παρουσιάζεται ως παρατηρητής – βλέπει, υποψιάζεται, αλλά δεν ενεργεί. Εκπαιδευτικοί που αποφεύγουν να συγκρουστούν, γείτονες που «δεν ανακατεύονται», θεσμοί που λειτουργούν γραφειοκρατικά, δημιουργούν ένα περιβάλλον αποσύνδεσης και απραξίας.

Μήπως και αυτό σας θυμίζει κάτι;

  Η αξία της σειράς βρίσκεται στο ότι δεν ψάχνει για έναν “κακό”, αλλά χτίζει ένα πλέγμα ευθυνών. Με αυτόν τον τρόπο, προκαλεί όχι ενοχή, αλλά συνειδητοποίηση: αν η βία είναι συλλογικό δημιούργημα, τότε και η πρόληψή της απαιτεί συλλογική δράση. Δεν αφηγείται ένα έγκλημα, αλλά ξετυλίγει μια αλυσίδα παραλείψεων, αδιαφορίας και κοινωνικής τύφλωσης. Δεν ρωτά “ποιος φταίει;”, αλλά “πού ήμασταν όλοι όσο αυτό συνέβαινε;”.

Και τελικά αυτό πρέπει να αναρωτηθούμε, πώς φτάσαμε ως εδώ;